,,Gra szatana z człowiekiem o duszę"
Obraz Maurycego Retzscha jest alegorią. Artysta przedstawia nam grę w szachy.
Nie jest to jednak zwykła gra. Szachownica leży na sarkofagu grobowym, co daje przeczucie
wagi gry - "na śmierć i życie". Ze sklepienia zwieszają się dwa smoki, śledzące jej przebieg,
gotowe rzucić się na ofiarę... Przystojny młodzieniec oparł swą kędzierzawą głowę na ręce
i pogrążył się zupełnie - w nierównej walce.
Naprzeciw niego szatan, Książe ciemności. Lew, na oparciu jego krzesła, trzymający łapę na trupiej czaszce, odsłania jego zamiary - "jak lew ryczący krąży, szukając kogo by pożreć".
Z jego twarzy przebija chytrość, pycha i okrucieństwo, a szyderczy uśmiech zdradza przeczucie zwycięstwa.
W głębi, pomiędzy grającymi, świetlista postać anioła stróża młodzieńca.
Gra jeszcze nie jest zakończona...
.jpg)
Figurka, okryta płaszczem, po stronie szatana to czarny król-szatan.
Jego wojsko idzie odważnie do ataku. Czarna królowa to zmysłowość - piękna postać kobieca trzymająca w ręku czarę rozkoszy. Oficerowie to grzechy.
Tuż przed królem stoi niedowiarstwo, depczące krzyż.
Obłuda, z kocią głową, w prawej ręce trzyma nóż za plecami a lewą bije się w piersi.
Pycha, podobna do pawia, kroczy dumnie z koroną na głowie, z rozłożonymi małymi skrzydełkami.
W ręku trzyma worek z pieniędzmi i wydyma swą pierś pokrytą orderami.
Po prawej stronie królowej, ze skrzynką pieniędzy pod pachą, gryzie swą własną rękę skąpstwo
i zazdrość. Dalej - lenistwo podobne do ociężałej świni, siedzi na pniu ze zwieszonymi do ziemi rękoma. Poza szachownicą namiętność zwyciężona przez młodzieńca - gniew - pod postacią napuszonego indyka, pokrytego kolcami. Czarne małe figurki oznaczają wątpliwości o rzeczach wiary, którymi szatan trapi młodzieńca.
Po stronie młodzieńca (białe figurki) jego dusza w postaci króla ze skrzydełkami.
Biała królowa to religia - najpotężniejsza opiekunka duszy. Postać pełna majestatu z wielkimi skrzydłami i krzyżem w ręce. Oficerami są prawda, z tarczą i pochodnią, (po prawej stronie króla) oraz nadzieja - z kotwicą. Poza planszą, w posiadaniu szatana: pokora, ubogo ubrana z torbą przez ramię, niewinność pod postacią chłopca, wyciągającego z ufnością rękę oraz miłość -
dwoje dzieci obok siebie z gwiazdą między główkami.
Szatan odebrał młodzieńcowi również pokój (figurka z liściem palmowym w dłoni) i trzyma go
w kościstych palcach...
Zmysłowość, niedowiarstwo i złe myśli pod postacią czarnych skrzydlatych potworków, atakują zaciekle religię, która stoi w postawie obronnej przed duszą.
Ornamentacja sarkofagu potęguje jeszcze bardziej klimat walki. Postać kobiety, zakrywającej twarz oznacza wyrzuty sumienia. Pająk, wychodzący z trumny oznacza śmierć, pokrywającą wszystko pleśnią i zgnilizną jak sieć pajęczą
|
